Travertenler çok yönlü,çeşitli
nedenlere ve ortamlara bağlı,kimyasal reaksiyon sonucu çökelme ile oluşan bir
kayadır. Pamukkale termal kaynağını meydana getiren jeolojik olaylar geniş bir bölgeyi
etkilemiştir. Bu bölgede sıcaklıkları 35-100OC arasında değişen 17 sıcak su alanı
bulunmaktadır. Pamukkale termal kaynağı bölgesel potansiyel içindeki bir
ünitedir. Kaynak,antik dönemlerden beri kullanılmaktadır. Su termal kaynaktan
çıktıktan sonra 320m. uzunluğunda bir kanal ile traverten başına gelmekte ve
buradan 60-70m.’lik kısmı çökelmenin olduğu traverten katkatlarına dökülmekte
ve ortalama 240-300m. yol katetmektedir. Katkat havuzcuklarında ve katkat
seddelerinde,çökelmekte olan kalsiyum karbonat,başlangıçta yumuşak bir jel
halindedir. Zaman içinde sertleşmekte ve traverten olmaktadır. Ancak
ziyaretçiler tarafından katkatlar üzerinde gezilmesi ve oynanması,henüz
yumuşacık haldeki kalsiyum karbonatların ezilmesine,dağılmasına neden olmaktadır.
Termal kaynak suyu,normal şartlara
dönüşmeye ve traverten oluşumuna neden olmaktadır. Termal sudaki kalsiyum
bikarbonatın aşırı miktarda bulunması ve suyun yüzeye çıkışı sonucu
bikarbondioksit açığa çıkmakta ve kalsiyum karbonat çökmektedir.
Beyazlığın oluşumunda,hava şartları,ısı
kaybı,akışın yayılımı ve süresi etkilidir. Çökelme,termal sudaki
karbondioksitin havadaki karbondioksit dengeye gelinceye kadar devam
etmektedir. Yerinde yapılan analizlerde,kaynak başındaki suyun karbondioksit
miktarı ortalama 725 mg/1t. İken suyun travertenleri terkettiğinde bu miktar
125 mg/lt.’ye düşmektedir. Keza kalsiyumbikarbonat da benzer şekilde 1200
mg/lt’den 400 mg/lt’ye düşmektedir. Keza Ca 576/8 mg/lt’ye düşmektedir. Bu
analiz sonucuna göre 1 lt. sudan traverten üzerine 499.9 mg Ca CO3
çökelmektedir. Bu miktar 1 1/sn su için günde 43191 g. çökelme demektir.
Ortalama yoğunluğu 1.48 g / cm3 alan kaplar. Suyun ortalama debisi
466.21/sn olduğuna göre 13.584 m2 alan beyazlatılabilecektir. Pratikte bu
şartları yerine getirmek güçtür. Ancak bu teorik yaklaşıma göre yılda 1 mm.
kalınlığında 4.9km2 alan beyazlatılabilir. Şu anda traverten alanı 22.000 m2’ye
ulaşmış olup,bu mevcut travertenlere insanların ayakkabı ile girişleri 15 Mayıs
1997 tarihinde yasaklanmıştır.
Ancak Ören Yeri Güney Kapısı
tarafındaki “Domuz Çukuru” diye tabir edilen 3.000 m2’lik teraslarda ve yine
eski araç yolu olan Pamukkale Kasabası’na bağlantı sağlayan yol,yürüyüş yolu
olarak yerli ve yabancı turistlerin kullanımına serbest olup,dolayısıyla bu bölgelerde
insanların travertenlerle teması sağlanmaktadır.
Kalp, damar sertliği, tansiyon, romatizma,
deri, göz, raşitizm, felç, sinir ve damar hastalıkları, ılık içildiğinde
spazmlı midelere iyi gelmekle beraber, çok değerli idrar söktürücü, böbrek ve
kum taşlarında, idrar yolu iltihaplarında etkilidir.
Miyokarditlere ve kalp
yetersizliklerine termal su tedavileri iyi gelmektedir.
Pamukkale termal suyunun tedavi edici
özelliği, çok eski çağlardan beri anlaşılmış, yüzyıllar sonra şifa niteliği
bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Kaynaklar etrafında dini ayinler yapılmış,
şenlikler düzenlenmiş, büyük devlet adamları ve zengin kişiler antik dönemde
tedavileri için Hierapolis’e gelmişlerdir. Tedavilerin din adamları ve antik hekimlerce yönetilmiş olduğu anlaşılmaktadır.
1 Litre Suda Bulunan Maddeler: Spesifik
Tartı : + 1500C 1.0032, Temparatür: + 350C, Metasilikat
Asidi: H2S13 18.0, Serbest Karbondioksit: CO2 1144.0,
Radyoaktivite: 925, Reaksiyon: (pH) 06.0
İyonlar: Potasyum: K 13.5 mg,
Sodyum: Na 332.3, Kalsiyum: Ca 464.5, Magnezyum: Mg 911, Demir: Fe
0.036, Alüminyum: A1 2.34
Anyonlar:
Klorür: C1 53, Nitrat: NO3, Sülfat: SO4 675.5,
Hidrofosfat: HPO4 1.08, Hidrokarbonat: HCO3 1045.3